Bài viết trong "cố đô Huế"
Hiển thị các bài đăng có nhãn cố đô Huế. Hiển thị tất cả bài đăng
Nguyễn Gia Travel - Khám phá bản sắc Việt!
Ngọ Môn là hình ảnh gắn liền với đất cố đô Huế, mặc nhiên là như vậy. Đó là một công trình kiến trúc đặc sắc có giá trị trên nhiều phương diện. Cùng với cầu Trường Tiền, Kỳ Đài, tháp chùa Thiên Mụ, Ngọ Môn là hình ảnh tiêu biểu nhất của thành phố Huế và Quần thể di tích cố đô Huế - Di sản văn hóa thế giới. 

Ngọ Môn - biểu tượng kiến trúc cung đình Huế
Một tuyệt tác kiến trúc

Ngọ Môn là cổng chính phía nam của Hoàng thành Huế, cũng được coi là bộ mặt của Hoàng thành và vương triều phong kiến. Ngọ Môn được xây dựng dưới thời vua Minh Mạng - vua thứ 2 của nhà Nguyễn.

Năm 1833, trong công cuộc quy hoạch xây dựng, nâng cấp tổng thể Hoàng cung triều Nguyễn, vua Minh Mạng đã cho xây dựng Ngọ Môn - cổng chính phía nam Hoàng thành. Tại vị trí này trước kia có kiến trúc Nam Khuyết đài, được xây dựng dưới thời Gia Long. Trên đài có điện Càn Nguyên, hai bên có hai cửa là tả Đoan Môn và hữu Đoan Môn. Tất cả các kiến trúc này đã bị triệt giải để xây dựng Ngọ Môn.

Theo Kinh Dịch, vua luôn ngồi quay mặt về hướng nam để trị thiên hạ. Chính vì vậy, toàn bộ Kinh thành, Hoàng thành được quy hoạch xây dựng theo nguyên tắc “tọa càn hướng tốn” (tây bắc - đông nam). Ngọ Môn cũng là cổng lớn nhất trong 4 cổng Hoàng thành. Căn cứ trên la bàn, phía nam thuộc hướng “ngọ” trên trục “tý - ngọ” (bắc - nam), vì thế, cái tên Ngọ Môn mang ý nghĩa về không gian, phương hướng chứ không phải về thời gian. Là cổng chính nhưng Ngọ Môn không được sử dụng nhiều vì mang tính nghi thức cao. Cổng thường chỉ mở trong những dịp đặc biệt như khi vua ra vào Hoàng thành có đoàn ngự giá, hay trong những dịp tiếp đón sứ thần ngoại quốc quan trọng của Hoàng cung.

Về mặt công năng, Ngọ Môn không chỉ là cổng Hoàng thành, mà còn là một lễ đài hướng về quảng trường rộng lớn phía trước từ lớp tường Hoàng thành tới lớp tường Kinh thành - nơi thẳng trục có kiến trúc quan trọng khác là Kỳ đài nằm ngay trong tường của Kinh thành. Lễ đài và quảng trường này là nơi cử hành các cuộc lễ lớn của triều đình như lễ Truyền lô (xướng danh các sĩ tử thi đỗ Tiến sĩ), lễ Ban sóc (Phát lịch), lễ Duyệt binh... Ngọ Môn cũng là địa điểm lịch sử - nơi diễn ra lễ thoái vị của vua Bảo Đại - vị vua cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam, vào ngày 30-8-1945.

Kiến trúc của Ngọ Môn là một phức hệ, có thể chia ra làm hai phần chính: Phần nền đài ở phía dưới và lầu Ngũ Phụng ở phía trên. Tuy tính chất và vật liệu xây dựng rất khác nhau nhưng hai thành phần này lại được thiết kế ăn khớp, hài hòa với nhau, trở thành một tổng thể thống nhất.

Ngọ Môn - biểu tượng kiến trúc cung đình Huế
Hệ thống nền đài Ngọ Môn được xây bằng gạch vồ và đá Thanh, kết hợp kim loại (đồng). Nền đài có mặt bằng hình chữ U vuông góc, lòng hướng ra ngoài Hoàng thành. Ở phần giữa nền đài có 3 cửa đi song song nhau: Ngọ Môn ở giữa dành cho vua đi, hai bên là các cửa tả Giáp Môn và hữu Giáp Môn dành cho các quan văn võ trong đoàn ngự đạo. Đây là phần được xây dựng bằng đá. Ở trong lòng cánh chữ U mỗi bên có một cửa chạy xuyên qua lòng đài như đường hầm, lối ra - vào bên ngoài vuông góc với đường dũng đạo (trục chính). Hai lối này gọi là tả Dịch Môn và hữu Dịch Môn, dành cho quân lính và voi ngựa theo hầu. Các cổng tả Dịch Môn và hữu Dịch Môn được xây kết cấu theo lối cuốn vòm và đỉnh cổng có hình cung, còn ba cổng ở giữa lại được thiết kế và xây dựng vuông - thẳng. Phía trong Ngọ Môn (phía Hoàng thành) có hệ thống thang lộ thiên ở hai bên để đi lên trên nền đài. Xung quanh mặt trên nền đài được bao bởi hệ thống lan can trang trí bằng gạch hoa đúc rỗng tráng men ngũ sắc.

Lầu Ngũ Phụng là hệ thống kiến trúc đặt phía trên nền đài, được xây dựng bằng kết cấu gỗ. Lầu có mặt bằng hình chữ U tương ứng với mặt bằng nền đài, gồm hai tầng lầu, hai tầng mái, được dựng trên nền cao 1,14m. Hệ thống mái tầng dưới chạy vòng quanh suốt để che mưa nắng tất cả phần hồi lang. Hệ thống mái tầng trên phức tạp hơn, được chia làm 9 bộ mái, trong đó phần mái ở giữa cao hơn 8 bộ còn lại. Bộ mái giữa cùng với phần mái tương ứng ở hệ thống mái dưới được lợp ngói hoàng lưu ly - là nơi vua ngự; các phần mái khác được lớp ngói thanh lưu ly. Các bờ nóc, bờ quyết, hồi mái được trang trí bằng nhiều chi tiết hoa văn tinh xảo. Phần lầu giữa lợp ngói hoàng lưu ly được lắp hệ thống cửa gỗ kính phía trước, các phía còn lại thưng vách gỗ. Đây là chỗ ngự tọa của vua khi dự lễ.

Biểu tượng của xứ Huế

Trải qua hơn 180 năm với những tác động của thời gian, thiên nhiên - khí hậu nhưng Ngọ Môn vẫn tồn tại và đứng vững tới ngày hôm nay để trở thành một biểu tượng của xứ Huế.

Kiến trúc sư, nhà quy hoạch đô thị Nguyễn Trọng Huấn, một người con xứ Huế, có nhiều tâm huyết với mảnh đất cố đô và cũng là người dày công nghiên cứu lịch sử - văn hóa - kiến trúc Huế đã viết về Ngọ Môn như sau: “Nhiều người thường so sánh Ngọ Môn của kinh thành Huế với Thiên An Môn ở Bắc Kinh và có ý chê rằng Ngọ Môn quá nhỏ... Tuy nhiên, xét về phương diện nghệ thuật, một Ngọ Môn với lầu Ngũ Phụng ở kinh thành Huế giá trị nghệ thuật không thua kém, nếu không nói là hơn hẳn Thiên An Môn về tính nhân văn. Cùng một công năng, nhưng Ngọ Môn thân thiết, gần gũi hơn, hấp dẫn hơn, quyến rũ hơn. Ngọ Môn với ngói lưu ly, lầu Ngũ Phụng, vút bay như một cánh chim, thơ thới, nhẹ nhàng, hòa vào thiên nhiên, đầy chất thơ”.

Tiến sĩ Sử học Phan Thanh Hải, nguyên Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đã nhận xét về Ngọ Môn: “Nổi bật giữa bóng cây xanh, hoa cỏ và mặt nước, Ngọ Môn Huế luôn gợi cho người ta một cảm giác thư thái và yên bình. Có lẽ vì thế mà thật tự nhiên, hình ảnh chiếc cửa này đã trở thành biểu tượng cho xứ Huế”.

Ngọ Môn - biểu tượng kiến trúc cung đình Huế
Anh Nguyễn Anh Tuấn, du khách từ Hà Nội, một người yêu thích nhiếp ảnh chia sẻ: “Đã rất nhiều lần đến Huế, nhưng lần nào tôi cũng bắt đầu chuyến tham quan từ Ngọ Môn vào trong Đại Nội. Đối với tôi, Ngọ Môn là công trình đẹp nhất xứ Huế. Lần nào tôi cũng chụp ảnh công trình này nhiều nhất với những xúc cảm khác nhau...”.

Ngọ Môn là biểu tượng của kỹ thuật và trình độ xây dựng thời bấy giờ. Với khả năng sử dụng và phối hợp nhuần nhuyễn các loại vật liệu bản địa; những người thợ, những nghệ nhân đã làm nên một công trình bền vững hàng thế kỷ. Ngọ Môn cũng là minh chứng của nghệ thuật kiến trúc - điêu khắc đậm tính bản địa và bản sắc dân tộc; tiêu biểu cho kiến trúc triều Nguyễn ở Huế nói riêng và kiến trúc truyền thống Việt Nam nói chung. Đó là một kiệt tác, một đỉnh cao của kiến trúc Cung đình Huế; từng lưu dấu một kinh thành vàng son, là biểu tượng của vương triều phong kiến. Nhưng vượt lên cả yếu tố chính trị và thời cuộc, Ngọ Môn trở thành biểu tượng của Huế, mãi là hình ảnh đẹp không phai của miền cố đô thơ mộng.

Nguồn: Báo Hà Nội Mới
Nguyễn Gia Travel - Khám phá bản sắc Việt!
Gánh chè Huế sẽ làm bạn băn khoăn vì không biết nên ăn món nào trước. Từ chè bắp lấy từ Cồn Hến, chè trôi nước thơm mùi nếp, chè hạt sen và đậu Ngự xưa vua vẫn hay dùng đến chè bột lọc bọc heo quay, chè khoai tía...
Ảnh: Phạm Văn Vũ
Đã xa quê hương xứ Thừa Thiên khá lâu, có một món khoái khẩu cứ khiến tôi nhớ mãi, mà nhớ đến "rùng mình". Đó là chè Huế.

Chè là món giải khát và là món tráng miệng rất phổ biến trong các bữa ăn, tiệc thết đãi của người dân Cố Đô.

Ngày xưa chè thường được bán bằng quang gánh và tiếng rao của các O, các mệ (người phụ nữ lớn tuổi ở Huế được gọi là "mệ") thường ngân vang và cái đuôi của chữ "ng" ở cuối chữ "không" - một đặc trưng trong cách phát âm của người Huế - phải kéo dài như vô tận để luồn vào trong từng con hẻm nhỏ, đánh thức từng cái dạ dày của những người thích ăn quà vặt bữa ăn "lỡ" (tầm từ 3 giờ chiều trở đi).

Gánh chè Huế này nhìn đơn giản vậy thôi chứ cũng đủ làm bạn băn khoăn vì không biết nên ăn món nào trước

Từ chè bắp lấy từ Cồn Hến, chè trôi nước thơm mùi nếp, chè hạt sen và đậu Ngự xưa vua vẫn hay dùng đến chè bột lọc bọc heo quay ngọt béo mà không ngấy, chè đậu ván dẻo sánh, chè đậu xanh, đậu đỏ mềm lự, chè khoai tía...

Nhiều O còn "xếp tầng" các mẹt chè đậu cao ngất lên thúng mà gánh nhẹ nhàng cứ như đang chơi đồ hàng vậy!

Cái tình người lúc ấy cũng rất hay là cứ đến bán cho nhà ai đó dù lạ hay quen, người bán đều có thể xin miếng nước sạch đổ vào trong chậu nhôm be bé để rửa ly rửa chén và cứ dăm ba chục nhà lại xin lại lần tiếp theo...

Khi đến Huế, có khá nhiều hàng quán chè với nhiều loại khác nhau tùy vào sự chọn lựa và thói quen của người thưởng thức.


Nổi tiếng xưa nay ở Huế vẫn là quán chè "Hẻm" trong một ngõ hẻm nho nhỏ giữa những con đường tấp nập người qua kẻ lại hay quán chè đường Trương Định.

Còn nếu như du khách muốn tản bộ rồi ghé vào một quán chè cóc bình dân để lót dạ thì xin mời đến quán chè nằm lọt sâu trong khu vực đình Thương Bạc trước đây hay dọc đường đi bộ cầu Tràng Tiền vào buổi tối.

Các "nghệ nhân chè" sẽ giới thiệu đến khách quý với bao la các loại chè như: chè thập cẩm, hột sen, trái cây, khoai môn, chè xanh đánh, trôi nước, bột lọc, chè chuối chiên, đậu ván, đậu đỏ, đậu xanh, xôi dừa, chè bắp... với 12.000 - 15.000 đồng mỗi ly (cách đây... hai chục năm chỉ có 1.000 đồng mà thôi!).

Có điều tôi cũng hơi ngại ngần khi phải dịch ra tiếng Anh cho mấy người bạn Mỹ cái tên chè là "Sweet - soup" (súp có đường ngọt).

Diễn tả hoài chúng bạn cứ nhăn mặt nhíu mày vì cái tên của nó nghe cũng ớn hơn cả súp kem mà họ thường ăn! Nên đành phải chờ dịp kéo tụi nó về Huế mục sở thị và nếm tận miệng mới... hả dạ!

Tôi nhớ mãi "ngôi nhà nhỏ trên đường dốc" là quán chè Tí ở đường Trần Phú trên con lộ đạp xe đi học hàng ngày. Quán chè nhỏ ven đường với O chủ cũng tên Tí tính tình cực kỳ dễ thương.

Hồi năm 1995, nhiều khi mẹ tôi đi làm từ sáng sớm và ca xuyên buổi trưa nên không kịp nấu ăn mà chỉ kịp dúi cho tôi 2.000 đồng để "tùy nghi di tản" (nghĩa là tự mua cơm bụi hay ăn gì tùy thích).

Tôi đi học vào buổi chiều nên thường ghé quán chè này ăn tù tì 3 ly với giá 500 đồng mỗi ly, còn 500 đồng dư ra thì mua tờ báo thể thao đọc ngấu nghiến trong khi vừa ăn vừa thưởng thức.

Vậy là nhiều buổi trưa đạm bạc nhưng dồi dào... chất đường của tôi được tự mình "thết đãi" tại quán chè nổi tiếng nơi này.

Món tôi thích nhất là chè trôi nước bởi cái cảm giác rất phiêu, rất trôi... khi cắn vào viên chè mềm mịn quyện với chất bùi bùi của nước dừa sóng sánh.

Còn khi nào có tiết thể dục buổi chiều và đi học thêm sau đó thì tôi "đầu tư" vào ăn 3 ly chè bột lọc bọc heo quay và bột lọc bọc dừa bởi loại chè này sẽ giúp tôi no lâu hơn.


Vui nhất là có lần tôi quên mang tiền nên xin được "cầm cố" để lại chiếc đồng hồ điện tử Casio cáu bẩn.

Chị chủ quán phì cười vì khuôn mặt rất "đổ nợ" của mình rồi xua tay cho mắc nợ mà không quên... xúi "Mai cua lui ăn rồi trả chị một lần luôn hí!" (Cua lui = quay lại/ Hí = nhé).

Khi màn đêm buông xuống cũng là lúc các gánh chè khắp thành phố Huế được thắp đèn bày biện...

Hồi còn ở nhà, tôi cũng đã vài lần ăn chè ở quán cóc ven đường Trần Hưng Đạo (trước cổng trường Phú Hòa) của một mệ mà mình chưa được biết tên.

Mệ bán chè phúc hậu cứ múc chè bằng vá nhôm thoăn thoắt đều đặn làm cho tôi liên tưởng đến vở diễn Nhã nhạc cung đình Huế có sự trình diễn của một nghệ nhân đang cầm dùi, khua đôi tay tài ba trên từng mặt trống.

Mệ còn kể rằng từ khi 16 tuổi, mệ đã gánh gồng theo mẹ của mình đi bán chè cho đến bây giờ đã mệ... 80 tuổi và đã gắn bó với góc phố này gần 40 năm sau khi ngưng cảnh gánh hàng rong.

Hằng đêm, cứ khoảng 6 giờ chiều, mệ lại soạn gánh, khách đông thì mệ được nghỉ sớm nhưng thường thì cũng quá buổi khuya. Đêm nào cũng như vậy…

Giờ đây, đã gần 10 năm tôi chưa hề trở lại. Chẳng biết mệ có còn bán ở đó hay ở nơi nao?

Theo Phan Quốc Vinh
TTO
Nguyễn Gia Travel - Khám phá bản sắc Việt!
Festival Huế năm 2020 sẽ đến sớm hơn so với các kỳ tổ chức trước. Với những chuẩn bị sớm hơn, Ban Tổ chức (BTC) mong muốn mang đến cho công chúng, du khách và người dân một mùa lễ hội mà ở đó “Huế luôn luôn mới”.


Chương trình được lên khung sớm

“Huế luôn luôn mới” cũng là chủ đề của Festival lần thứ 11 sắp đến, được gắn với chủ đề xuyên suốt “Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển”. Theo BTC, chủ đề này được lấy ý tưởng từ lời kêu gọi cách đây gần 40 năm của ông Amadou Matar M’Bow, nguyên Tổng Giám đốc Unesco khi ông cho rằng “Huế là một bài thơ về kiến trúc đô thị tuyệt tác, là thành phố của sự hài hòa trọn vẹn”, slogan lúc bấy giờ đã trở thành một khẳng định giá trị của Huế và là tâm điểm thu hút sự ủng hộ Huế xây dựng và phát triển.

Khác với những kỳ Festival Huế gần đây (năm 2016 và 2018), được tổ chức trong khoảng thời gian nghỉ lễ 30/4 và 1/5 hàng năm, Festival Huế 2020 sẽ được tổ chức sớm hơn, từ ngày 1 - 6/4/2020 (khai mạc tối thứ tư ngày 1/4/2020 và bế mạc vào tối thứ hai 6/4/2020).

Điểm khác biệt và cũng được đánh giá cao nhất trong công tác chuẩn bị lần này chính là “khung” chương trình được dự kiến sớm. Ông Huỳnh Tiến Đạt, Giám đốc Trung tâm Festival Huế, Phó Trưởng ban Thường trực BTC Festival Huế 2020 cho biết, với Festival Huế, cái khó là sự khẳng định của các đối tác tham gia thường cận ngày diễn ra lễ hội, kéo theo lịch chương trình thường công bố muộn, gây nhiều khó khăn trong quảng bá và công tác tổ chức. Năm nay, ngoài hai chương trình nghệ thuật khai mạc và bế mạc, những chương trình chính cơ bản đã xác định được nội dung và thời gian diễn ra.

Ngoài hai chương trình nghệ thuật đêm khai mạc và bế mạc, Festival Huế 2020 sẽ có những chương trình, lễ hội chính quan trọng như, lễ hội đường phố (16h30, liên tục trong các ngày từ 2 - 6/4/2020); chương trình Văn hiến Kinh kỳ (20h00, ngày 3/4/2020); chương trình Âm nhạc Trịnh Công Sơn (20h00, ngày 5/4/2020); lễ hội Huế - Kinh đô ẩm thực (từ 1- 6/4/2020); lễ hội Áo dài (20h00, ngày 4/4/2020)... Ngoài ra, còn có hàng loạt hoạt động, lễ hội, các chương trình biểu diễn của các đoàn nghệ thuật phục vụ du khách và công chúng suốt sáu ngày đêm diễn ra Festival Huế 2020.

Riêng với Festival lần thứ 11 sắp đến, yếu tố cộng đồng được BTC tập trung khai thác, nhằm hướng đến mỗi một người dân và du khách là chủ thể của Festival Huế. Theo ông Huỳnh Tiến Đạt, trong nhiều hoạt động, lễ hội đường phố sẽ được tổ chức với kịch bản và phương thức mới hơn, chú trọng tăng thời lượng và thời gian biểu diễn, quy tụ những lực lượng độc đáo phù hợp; đồng thời, khai thác các tuyến đi bộ, tuyến phố du lịch, bố trí khung giờ hợp lý để tạo không khí lễ hội sôi động trong thời gian diễn ra festival nhằm thu hút khách du lịch, đặc biệt là du khách quốc tế.

Thúc đẩy phát triển du lịch

Mục tiêu xuyên suốt của Festival Huế khi được tổ chức 2 năm một lần, là tạo ra một sự kiện văn hóa lớn, nhằm tôn vinh các di sản văn hóa Huế; qua đó, dần trở thành một sản phẩm du lịch có tính khác biệt, độc đáo, thúc đẩy du lịch phát triển.

BTC Festival Huế 2020 cho rằng, vào hai kỳ Festival Huế gần nhất, thời gian được tổ chức vào dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5. Việc tổ chức vào thời điểm này có nhiều mặt lợi, khi thu hút được nhiều thành phần du khách tham gia. Hạn chế là làm cho du lịch Huế quá tải, các khách sạn đã “cháy phòng” từ trước đó, vào đúng thời điểm hai yếu tố thu hút khách (Festival Huế và dịp nghỉ lễ) vào cùng một thời điểm, khiến du lịch Huế không thể phục vụ nổi và quá tải. Do đó, năm nay, BTC quyết định dời thời gian tổ chức để tăng hiệu quả trong tổ chức, kích cầu du lịch, tăng sự đóng góp doanh thu cho ngành du lịch, dịch vụ tốt hơn.

Ông Huỳnh Tiến Đạt chia sẻ, một điểm mới, cũng là sự thay đổi nhằm tăng sự chuyên nghiệp hóa, là tăng hiệu quả trong công tác quảng bá cho lễ hội, một lĩnh vực quan trọng của festival. Năm nay, Festival Huế sẽ hợp tác với một đơn vị truyền thông có uy tín, đã khẳng định được tên tuổi để xây dựng kế hoạch và triển khai công tác quảng bá. Từ kế hoạch và các phương thức truyền thông mà đơn vị này đưa ra, nhất là các hình thức quảng bá mới, BTC kỳ vọng công tác quảng bá của Festival Huế năm nay sẽ đạt hiệu quả, tăng khả năng nhận diện thương hiệu và thu hút nhiều du khách đến với Huế.

Không gian tổ chức của Festival Huế tiếp tục được phân chia theo chương trình IN (có bán vé) và OFF (không bán vé). Không gian chính sẽ là các khu vực chương trình IN, điểm biểu diễn cho các đoàn nghệ thuật đặc sắc, chất lượng cao, của cả trong nước và quốc tế, với các thể loại nghệ thuật trình diễn phong phú, hấp dẫn, được tập trung trong Đại Nội. Cung An Định tiếp tục được hình thành sân khấu âm nhạc đương đại, sôi động dành cho giới trẻ, với sự tham gia của các đoàn quốc tế và trong nước đẳng cấp. Không gian khu vực chương trình OFF sẽ lấy sông Hương làm trục chủ đạo để tổ chức hai bên bờ. Kết hợp với đó là những hoạt động mang tính cộng đồng, gắn kết và tương tác giữa các chủ thể của lễ hội.

Quang Sang
Theo: baothuathienhue.vn
Nguyễn Gia Travel - Khám phá bản sắc Việt!
Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế vừa có thông báo rộng rãi đến các cơ quan, đơn vị, các công ty du lịch, công ty lữ hành, khách sạn và du khách “Về việc quy định trang phục của du khách tham quan các điểm di tích”. 
 

Theo đó, kể từ ngày 1/7/2017, du khách tham quan di tích Huế phải tuân thủ quy định về trang phục của Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế.

Thông báo cho biết: Nhằm tạo môi trường du lịch văn minh, lịch sự, phù hợp với ứng xử văn hóa dân tộc nói chung, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế quy định về trang phục của du khách khi đến tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể di tích cố đô Huế như sau:

Du khách vào tham quan các điểm di tích phải mặc trang phục lịch sự, gọn gàng, phù hợp với tính chất di tích. Đặc biệt tại các khu vực nội điện, nơi thờ cúng, tuyệt đối không được ăn mặc phản cảm, hở hang (như quần cộc, áo may ô, váy ngắn...).

Hiện nay, trung tâm đã đặt hệ thống biển báo dành cho du khách tại tất cả các điểm di tích, trong đó có biển cấm ăn mặc hở hang, phản cảm khi tham quan tại các điểm di tích.

Theo | Trần Minh Tích
Báo Công thương